Çocuklara Ceza Verilmeli Mi?

0
1521

Günlük hayatın rutini içinde genç, yaşlı, çocuk, yetişkin neredeyse herkes yaptığı davranışların sonucunda bir ödül ya da ceza bekler, alır. Tüm hayat doğrular ve yanlışlardan oluştuğuna göre; bu durum aslında normaldir. Ancak cezanın şekli, davranışa mı yoksa karaktere mi etki ettiği sorunsalı çok önemlidir. Zira bu konudaki uzman görüşleri cezanın kesinlikle davranışa yönelik olması gerektiği ve yaşa, zihinsel gelişime uygun olması gerektiği yönündedir. Ceza, kişiyi yanlış davranıştan vazgeçirmeli, doğru davranışı özendirmelidir. Bunu hesap edebilmek için de cezanın ne olduğu sorusunun cevabı önem taşımaktadır.

Ceza Nedir, Kimlere Uygulanır?

Ceza; bir suç ya da hatalı davranış sonucunda uygulanan yaptırımdır. Suçu işleyen kişinin yaptığının karşılığını görmesi amacıyla, belli haklardan mahrum kalması ceza olarak adlandırılır. Yanlış davranışta bulunan kişilere ceza uygulanmaktadır. Cezanın pozitif bir anlam taşıması için kişiyi yanlış davranıştan caydıracak ve doğruya yöneltecek nitelikte olması gerekir. Ceza vermedeki genel amaçlardan birisi de yanlış davranışta bulunmayan, ancak bulunma potansiyeline sahip olan kişileri de olumsuzluklardan caydırmaktır.

cocuga-ceza-verilmeli-mi

Çocuklara Verilen Cezalar Hangi Bağlamda Değerlendirilmelidir?

Çocuklar henüz hayatın başında olduklarından doğruyu ve yanlışı tam olarak ayırt edememektedir. Özellikle küçük yaş grubunda deneme-yanılma yöntemiyle öğrenme hakimdir. Çocuk yanlış olarak kabul edilen davranışı yapar, sonucunda ödüllendirilirse davranışa devam eder, cezalandırılırsa davranıştan vazgeçer. Bu bağlamda düşünüldüğünde cezanın yanlıştan caydırma, doğruya yönlendirme özelliği ön plandadır. Çocuklara ceza verilirken, eğer çocuğun bu durumdan ders çıkarması ve olumlu davranışa yönelmesi bekleniyorsa, kesinlikle fiziksel ceza ya da karakter yapısına ceza verilmemelidir. Sadece çocuğun yaptığı yanlış davranışa odaklanılmalıdır.

Çocuklara Hangi Cezalar Verilebilir?

Çocuklara verilen cezalar, bir haktan mahrum bırakma, sevdiği bir şeyi bir süreliğine elinden alma şeklinde olmalıdır. Ancak çocuğu temel ihtiyaçlarından mahrum bırakacak, onun fiziksel ya da zihinsel sağlığını olumsuz etkileyecek cezalardan kaçınılmalıdır. Örneğin daha önceden uyarıldığı halde, annesinin makyaj malzemelerini dağıtan çocuğa yaş grubuna göre 1-2 saat televizyon izlememe cezası verilebilir. Bilgisayarda oyun oynamayı çok seven çocuk, yanlış davranışta bulunduğunda ilk seferde uyarılır, yine yaparsa bir süre bilgisayara bakması yasaklanabilir. Tüm ısrarlara rağmen ders çalışmayan ve sınavlardan düşük not alan bir çocuğun hafta sonu sinemaya gitmesine izin vermemek de yapıcı cezalardan birisidir.

Çocuklarda Cezaya Alternatif Olarak Kullanılabilecek Ödüller Etkili Midir?

Çocuğun davranışlarını şekillendirmede cezalar işe yaramaktadır. Ancak cezadan daha etkili yöntem ödüldür. Cezalar, olumsuz bir atmosfer oluşturduğundan çocukta aşırı direnç ya da inat yaratabilir. Ödül ise her daim motive edici bir faktördür. Örneğin ders çalışmak için çocuğu motive edip onun iyi not almasını sağladıktan sonra bu davranışını küçük bir ödülle taçlandırmak çocukta müthiş bir özgüven ve başarı hissi uyandıracaktır. Bunu yaşayan çocuk ödüllendirilmek için olumlu davranışlara, onaylanan davranışlara yönelecektir. Ancak ödülün verilme sıklığı ve büyüklüğü çok önemlidir. Her davranış ödüllendirilmemeli, sadece ödülü hak eden davranışlar ödüllendirilmelidir. Bunun yanında her gün ödül almak, çocukta ödüle olan isteği düşüreceğinden çok sık ödül vermek doğru kabul edilmemektedir.

 

YORUMSUZ

CEVAPLA